Σύλλογος Εκπαιδευτικών Π.Ε. Ηλιούπολης

"Μιχάλης Παπαμαύρος"

Ο δάσκαλος να είναι παιδαγωγός, αρχιτέκτονας των ανθρώπινων ψυχών

Αποσπάσματα από ομιλία του Μ. Ι. Καλίνιν σε παρασημοφορημένους δασκάλους το 1939

 

Σοβιετική αφίσα: «Οι νέοι χτίστες του κομμουνισμού! Μπροστά για νέες επιτυχίες στη δουλειά και την Εκπαίδευση»!
Αναμφισβήτητα, ο ρόλος του δασκάλου είναι κομβικός για την ανάπτυξη της Εκπαίδευσης. Ο δάσκαλος πρέπει να είναι παιδαγωγός, έλεγε οΜιχαήλ Ιβάνοβιτς Καλίνιν.

 

Ο Μ. Ι. Καλίνιν (1875 – 1946) ήταν διακεκριμένο στέλεχος του Κομμουνιστικού Κόμματος και της σοβιετικής κυβέρνησης. Το Μάρτη του 1919, στο 8ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Ρωσίας εκλέχτηκε στην Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος. Το Δεκέμβρη του 1922, μετά το σχηματισμό της ΕΣΣΔ, ο Καλίνιν εκλέχτηκε πρόεδρος της Κεντρικής Εκτελεστικής Επιτροπής της ΕΣΣΔ. Μετά το 14ο Συνέδριο του Κόμματος, το 1925, αναδείχθηκε μέλος του ΠΓ της ΚΕ του κόμματος. Από το Γενάρη του 1938 έως το Μάρτη του 1946 διατέλεσε πρόεδρος του Προεδρείου του Ανώτατου Σοβιέτ και αργότερα μέλος του Προεδρείου.

Είχε τεράστια εμπειρία και γνώριζε καλά τη ζωή του λαού. Έγραψε πολλές εργασίες για διάφορα θέματα της οικοδόμησης του σοσιαλισμού και έδινε μεγάλη σημασία στο θέμα της κομμουνιστικής αγωγής.

Στους λόγους του και στα άρθρα του έδινε ειδική προσοχή στο καθήκον να καλλιεργηθεί η νεολαία στην κομμουνιστική κοσμοαντίληψη και στο καθήκον της διαπαιδαγώγησης της νεολαίας στο πνεύμα της κομμουνιστικής ηθικής. Κι αυτό ήταν μια από τις αποστολές του σοβιετικού σχολείου.

Εχει μεγάλη αξία ο λόγος του Καλίνιν σε μια πανηγυρική συγκέντρωση προς τιμήν των παρασημοφορημένων δασκάλων των επαρχιών στις 8 Ιούλη 1939 γι” αυτό το θέμα και αποσπάσματά του παραθέτουμε παρακάτω:

Η αγωγή των μαθητών αρχίζει με τη διαγωγή του δασκάλου στην τάξη

 

«Βιβλία! Για όλους τους τομείς γνώσης», σοβιετική αφίσα του 1924

«Όταν λοιπόν μιλάμε για την κομμουνιστική αγωγή, εννοούμε όχι τη μελέτη της θεωρίας του μαρξισμού, αλλά κυριολεκτικά την αγωγή, τη διαπαιδαγώγηση. Η διαφορά ανάμεσα στην εκπαίδευση και στην αγωγή είναι κολοσσιαία. Μπορεί μόνο να διδάσκω τα στοιχεία της αριθμητικής στην πρώτη τάξη (αίσθηση στο ακροατήριο), αλλά η αγωγή είναι κάτι πολύ πιο πολυσύνθετο. Δεν είναι χωρίς αιτία αυτό που λέγεται: Η οικογένεια και το περιβάλλον διαπαιδαγωγούν έναν άνθρωπο και το σχολείο αφήνει τη σφραγίδα του πάνω του. Η αγωγή είναι μια από τις πιο δύσκολες δουλειές. Εννοώ τη γνήσια, τη σωστή αγωγή στην πλατιά έννοια του όρου.

Τι εννοούμε με τη λέξη αγωγή; Αγωγή σημαίνει να επιδράσουμε στις φυσικοσωματικές και ηθικές ιδιότητες του μαθητή, ν” ασκήσουμε επίδραση προς μια καθορισμένη κατεύθυνση μέσα στα δέκα χρόνια της φοίτησης, δηλαδή να τον διαμορφώσουμε ως ανθρώπινο πλάσμα. Διαπαιδαγωγώ σημαίνει πως συμπεριφέρομαι προς τους μαθητές μ” έναν τέτοιο τρόπο, ώστε να τους πείθω πως οι προσπάθειες που κάνει ο δάσκαλος για να συμβιβάσει τις αναρίθμητες διαφορές και τις συγκρούσεις, που είναι αναπόφευκτες στη σχολική ζωή, είναι οι σωστές. Αυτό αφήνει βαθιά εντύπωση στο μυαλό του παιδιού. Αν ο δάσκαλος είναι μεροληπτικός στη βαθμολογία ενός καθυστερημένου μαθητή, είμαι βέβαιος πως αυτή η μεροληψία θ” αφήσει τη σφραγίδα της στο μυαλό των μαθητών. Το τρομερά δύσκολο σ” αυτήν την υπόθεση είναι πως ο δάσκαλος βρίσκεται κατά κάποιο τρόπο σ” ένα λαβύρινθο από καθρέφτες, όπου τον παρατηρούν τα κοφτερά, δεκτικά μάτια εκατοντάδων παιδιών, μάτια που είναι εκπληκτικά γρήγορα στο να παρατηρούν και τις θετικές και τις αρνητικές πλευρές του δασκάλου. Η αγωγή των μαθητών αρχίζει με τη διαγωγή του δασκάλου στην τάξη, με τη στάση του απέναντι στους μαθητές. Κι αυτό κάνει την αγωγή ένα εξαιρετικά δύσκολο πρόβλημα.

 

Ο Μ. Ι. Καλίνιν

Λέγοντας αυτά δε θέλω σε καμιά περίπτωση να παραβλέψω την ανάγκη να δώσουμε στα παιδιά μια καλή μόρφωση. Από τον καιρό που υπάρχουν δάσκαλοι, έτσι γινότανε, δεν υπάρχει αμφιβολία. Η διαπαιδαγωγητική δουλειά, όμως, στην πλατιά έννοια του όρου, πολύ συχνά διαφεύγει της προσοχής των δασκάλων, μα είναι αυτή ακριβώς η δουλειά που έχει τόσο πολύ μεγάλη σημασία για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα και του ήθους των παιδιών. Πολλοί δάσκαλοι ξεχνάνε ότι πρέπει να είναι παιδαγωγοί, και ένας παιδαγωγός, σύντροφοι, είναι αρχιτέκτονας των ανθρώπινων ψυχών. Βέβαια, για να μπορέσει κανείς να επιδράσει πάνω στους μαθητές προς τη ζητούμενη κατεύθυνση, πρέπει να έχει και τις κατάλληλες ικανότητες. Αλλά κι αυτό δε φτάνει. Ο δάσκαλος, για να μπορεί ν” ασκήσει μια ορισμένη επιρροή, πρέπει ο ίδιος να είναι ένας ανώτερα «παιδευμένος» και – ας το πω ανοιχτά – ένας ανώτερα διαπαιδαγωγημένος άνθρωπος.

Πραγματικά, το κράτος, ο λαός εμπιστευόταν τα παιδιά στους δασκάλους, δηλαδή τον ίδιο το λαό, σε μια ηλικία που είναι στον ανώτερο βαθμό επιδεκτικός επιρροής, τους εμπιστεύεται την ανατροφή, την ανάπτυξη, τη διαμόρφωση της νέας γενιάς, μ” άλλα λόγια τις ελπίδες μας, το μέλλον μας. Κι αυτή η εξαιρετικά μεγάλη εμπιστοσύνη δημιουργεί πολύ μεγάλες ευθύνες για τους δασκάλους. Είναι φανερό πως οι δάσκαλοι πρέπει να είναι και ανώτερα διαπαιδαγωγημένοι και συνειδητά ντόμπροι. Γιατί η ευθύτητα, θα έλεγα η εντιμότητα, στην ανώτερη έννοια της λέξης, όχι μόνο συγκινεί τους μαθητές, αλλά τους εμπνέει, αφήνει βαθιά ίχνη σ” όλη την κατοπινή ζωή τους».

Τα παιδιά μας να διαποτιστούν με τις κομμουνιστικές αρχές

«Έτσι, σύντροφοι, θέλουμε τα παιδιά μας να διαπαιδαγωγηθούν με το κομμουνιστικό πνεύμα, να διαποτιστούν με τις κομμουνιστικές αρχές. Θα με ρωτήσετε: Ποιες είναι αυτές οι κομμουνιστικές αρχές;

 

Ο Λένιν με τον Καλίνιν, το 1920, στο κτίριο των Συνδικάτων της Μόσχας

Οι κομμουνιστικές αρχές, στη θεμελιακή μορφή τους, είναι οι αρχές των ανώτερα διαπαιδαγωγημένων, τίμιων, προοδευτικών ανθρώπων. Είναι η αγάπη για τη σοσιαλιστική πατρίδα, η φιλία, η συντροφικότητα, η αγάπη για την ανθρωπότητα, η τιμιότητα, η αγάπη για τη σοσιαλιστική εργασία και πολλές άλλες αρετές που θεωρούνται απ” όλες ανώτερες. Η ανάπτυξη, η καλλιέργεια αυτών των αρετών είναι το πιο σπουδαίο συστατικό της κομμουνιστικής διαπαιδαγώγησης. Αυτές οι ιδιότητες δεν μπορούν να περάσουν στο αίμα των παιδιών με ωραία κηρύγματα ή απλά με λόγους. Μπορούν να χαραχτούν βαθιά μέσα τους με την καθημερινή δουλειά στη βάση της συντροφικής επαφής στη διάρκεια όλης της σχολικής ζωής τους. Κι αυτό βέβαια είναι δυνατό μονάχα όταν ο δάσκαλος αφομοιώσει το μαρξισμό – λενινισμό στην πιο πλατιά έννοια.

Συχνά λέμε: Είναι αναγκαίο ν” αφομοιώσουμε το μαρξισμό – λενινισμό. Πρέπει να πω – το ξέρω από τη δικιά μου πείρα – πως η μελέτη του μαρξισμού – λενινισμού είναι εξαιρετικά μεγάλη βοήθεια στην άμεση δουλειά μας, βοηθάει να βρούμε τη λύση των πολυάριθμων προβλημάτων που συναντάμε καθημερινά στη δουλειά μας. Οι δάσκαλοί μας βρίσκονται μπροστά σ” αυτό το εξαιρετικά δύσκολο καθήκον της κομμουνιστικής διαπαιδαγώγησης, δηλαδή να εμφυσήσουν κομμουνιστική συνείδηση στο σοβιετικό λαό. Αυτό το καθήκον δεν μπορεί να λυθεί μ” επιτυχία παρά μονάχα αν οι δάσκαλοί μας έχουν όχι μια καλή αγωγή, μα μια μαρξιστική αγωγή.

Απ” αυτήν την άποψη βρισκόσαστε στην ίδια θέση που είμαι κι εγώ, στην ίδια θέση που βρίσκονται και σύντροφοι που κάθονται σ” αυτό το τραπέζι. Πιστεύω όλοι να συμφωνήσετε μαζί μου πως ο λαός μας αναπτύσσεται με εξαιρετικά γοργούς ρυθμούς, πως η συνειδητοποίησή του, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός του προχωρούν εξαιρετικά γρήγορα, κι αυτή είναι μια πρόοδος σ” όλα τα μέρη της χώρας μας. Δεν έχουμε πια «αγριότοπους», τώρα κάθε τμήμα της χώρας μοιάζει σαν μέρος της Μόσχας.

Μα τι εννοούμε όταν λέμε ότι ο λαός μας αναπτύσσεται; Αυτό σημαίνει πρώτα και κύρια πως κάθε χρόνο 2 εκατομμύρια σχεδόν μορφωμένοι άνθρωποι μπαίνουν στις γραμμές μας και, όταν εμείς, οι παλιοί, που δεν έχουμε περάσει από τα σημερινά σχολεία, είμαστε άκαμπτοι και αρνιόμαστε να προχωρήσουμε μαζί τους, θα υποχρεωθούμε να φύγουμε σιγά σιγά. Να γιατί οι δάσκαλοι που εκπαιδεύτηκαν στα παλιότερα χρόνια, πρέπει τώρα να μην κάθονται. Είναι απόλυτα αναγκαίο να μελετάνε. Ενας δάσκαλος δεν είναι μόνο δάσκαλος, είναι και μαθητής.

Ο δάσκαλος αφιερώνει τις δυνάμεις του, το αίμα του, ό,τι θεωρεί αξιόλογο, στους μαθητές, στο λαό. Αλλά, σύντροφοι, αν σήμερα, αύριο και μεθαύριο τα κάνετε όλα και δεν κατορθώσετε να συμπληρώσετε τις γνώσεις, τη δύναμη και την ενεργητικότητά σας, δε θα έχετε αφήσει τίποτα. Ο δάσκαλος από τη μια δίνει και από την άλλη απορροφάει σαν σφουγγάρι, παίρνει ό,τι καλύτερο από το λαό, τη ζωή, την επιστήμη, και ξαναδίνει αυτό το καλύτερο στα παιδιά. Κι αν ο Σοβιετικός δάσκαλος θέλει να είναι πραγματικός δάσκαλος και σήμερα και αύριο, πρέπει πάντα να βαδίζει με το πιο προοδευμένο κομμάτι του λαού. Αν πράττει έτσι, αν παίρνει τα καλύτερα χαρακτηριστικά και τις καλύτερες ιδιότητες του λαού, ανεξάρτητα από το πόσα από αυτά δίνει στους μαθητές του, ε, αυτός θα περάσει περισσότερα από αρκετά στα παιδιά».

Για τη Γλώσσα, τα Μαθηματικά και τη Φυσική Αγωγή

Αποσπάσματα από ομιλία του Μ. Ι. Καλίνιν σε μαθητές

Πέρα από τους εκπαιδευτικούς, τους διαμορφωτές των νεανικών συνειδήσεων, τα στελέχη της σοβιετικής εξουσίας μιλούσαν και συμβούλευαν και απευθείας τους ίδιους τους μαθητές. Κι έχει σημασία να σημειώσουμε ότι όταν μιλούν για κομμουνιστική αγωγή σε καμιά περίπτωση δεν υποτιμούν τα κλασικά μαθήματα του σχολείου, τη χρησιμότητα και τη σημασία τους ακριβώς γι” αυτήν την αγωγή.

Είναι πολύ χαρακτηριστική ως προς αυτό η ομιλία του Μ. Ι. Καλίνιν σε μαθητές της 8ης, 9ης και 10ης τάξης μέσων σχολείων της Μόσχας, το 1941, αποσπάσματα της οποίας παραθέτουμε παρακάτω:

«Οπως έχω πει και προηγούμενα, είναι πιο εύκολο για σας ν” αγωνιστείτε για μια ανώτερη ζωή απ” ό,τι ήταν για μας τότε. Αν θα με ρωτούσατε πώς πρακτικά θα προχωρήσετε σ” αυτό το μονοπάτι, θα σας απαντούσα πως για σήμερα τίποτα περισσότερο δεν πρέπει να ζητάει κανείς από σας έξω από τις σπουδές σας. Σαν μια αρχή, για να βάλετε τα θεμέλια, ας πούμε, εκείνο που χρειάζεται, για να γίνετε οικοδόμοι μιας ανώτερης ζωής, είναι να κατακτήσετε τρία πράγματα που υπάρχουν στο σχολικό σας πρόγραμμα. Μόνο τρία! Οπως βλέπετε είμαι πολύ ολιγαρκής.

Η γλώσσα είναι όργανο σκέψης

Πριν και πάνω απ” όλα πρέπει ν” αποκτήσετε μια βαθιά γνώση της ρώσικης γλώσσας. Νομίζω πως η γνώση της ρούσικης γλώσσας είναι εξαιρετικά σπουδαίος παράγοντας στη γενική ανάπτυξη του καθένα. Γιατί δεν υπάρχει επιστήμη που θα σπουδάσετε στο μέλλον, ιδιαίτερα αν ακολουθήσετε τις ανθρωπιστικές σπουδές, και κανένας τομέας δημόσιας δραστηριότητας που να μη χρειάζεται μια γερή γνώση της ρώσικης γλώσσας. Ακόμη και στη συνηθισμένη καθημερινή ζωή μια τέτοια γνώση είναι απαραίτητη, για να μπορεί κανείς να εκφράσει σωστά και με ακρίβεια τις σκέψεις του, τα αισθήματά του ως τα κατάβαθα, τις προσωπικές συγκινήσεις του. Γιατί αν ένας άνθρωπος θέλει να τα μεταδώσει όλα αυτά στους άλλους ανθρώπους, πρέπει να τα εκφράζει με προτάσεις που θα είναι σωστά φτιαγμένες, και από την άποψη του συντακτικού και από την άποψη της γραμματικής.

Πιστεύω πως συχνά θ” ακούτε τους συντρόφους να λένε:«Καταλαβαίνω καλά το μάθημα και το ξέρω καλά, αλλά δεν μπορώ να στο πω». Γιατί δεν μπορούν; Απλούστατα γιατί δεν κατέχουν τη μητρική τους γλώσσα. Φανταστείτε πως ένας νεαρός θέλει να γράψει γράμμα στο κορίτσι του. Υποθέστε πως αυτό γινότανε πενήντα χρόνια πριν. Γράφει λοιπόν: «Αγαπημένη μου, η αγάπη μου για σένα είναι απέραντη. Η συγκίνησή μου είναι τόσο μεγάλη που δεν μπορώ να την εκφράσω. Δε βρίσκω τα λόγια». Βέβαια, μια απλοϊκή, αφελής κοπέλα θα έλεγε: «Τι υπέροχο!». Αλλά αν υποθέσουμε πως δεν είναι ούτε αφελής ούτε απλοϊκή, αλλά πολύ μορφωμένη; Είμαι βέβαιος πως μια τέτοια κοπέλα θα έλεγε: «Κουφιοκεφαλάκη μου, πόσο μυαλουδάκι σου λείπει»...

Το να μελετήσει κανείς τη μητρική του γλώσσα είναι πολύ σπουδαίο ζήτημα. Και οι πιο ανώτερες επιτεύξεις της ανθρώπινης σκέψης και τα πιο φλογερά αισθήματα θα μείνουν άγνωστα, αν δε δοθούν καθαρά και με ακρίβεια, με λέξεις. Η γλώσσα είναι όργανο για να εκφράζουμε τις σκέψεις. Και μια σκέψη τότε μόνο γίνεται σκέψη, όταν εκφράζεται, όταν έρχεται στην επιφάνεια με το μέσο της γλώσσας, όταν, όπως θα έλεγαν οι φιλόσοφοι, μεταβιβαστεί και αντικειμενοποιηθεί στους άλλους. Να γιατί πιστεύω πως η γνώση της μητρικής σας γλώσσας είναι η πιο θεμελιώδης ανάγκη για την παραπέρα δουλειά σας.

Τα Μαθηματικά διδάσκουν να σκέφτεται κανείς «λογικά»

Το δεύτερο θέμα που θεωρώ απόλυτα αναγκαίο για σας, είναι τα Μαθηματικά. Γιατί τονίζω τόσο τα Μαθηματικά; Γιατί τα θεωρώ μια τόσο σημαντική επιστήμη στις σημερινές ακριβώς συνθήκες και ακριβώς για σας, τη σοβιετική μαθητική νεολαία;

Πρώτο, τα Μαθηματικά πειθαρχούν το μυαλό, διδάσκουν να σκέφτεται κανείς «λογικά». Δε λέγεται τυχαία ότι τα Μαθηματικά είναι η γυμναστική του μυαλού. Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι το μυαλό σας θα βρίθει από ιδέες, αλλά αυτές οι ιδέες πρέπει να μπουν σε τάξη, να πειθαρχηθούν, να κατευθυνθούν – αν μπορεί να εκφραστεί κανείς έτσι – στο κανάλι της ωφέλιμης δουλειάς. Τα Μαθηματικά λοιπόν θα σας βοηθήσουν να τα βγάλετε πέρα μ” αυτήν τη δουλειά. Βέβαια, αυτές οι αλήθειες ισχύουν πιο πολύ για τους επιστήμονες παρά για σας και δε νομίζω πως θα πρέπει να σας σπρώξουν να μελετήσετε πάρα πολύ τα Μαθηματικά.

Δεύτερο – κι αυτό βρίσκεται ίσως πιο κοντά σας – η πρακτική εφαρμογή των Μαθηματικών είναι κολοσσιαία. Οποιαδήποτε επιστήμη κι αν σπουδάσετε, σε οποιαδήποτε ανώτερη σχολή κι αν μπείτε, σ” οποιονδήποτε τομέα δουλειάς κι αν απασχοληθείτε, αν θέλετε ν” αφήσετε τη σφραγίδα σας, τα Μαθηματικά τα χρειαζόσαστε παντού. Και ποιος από σας δεν ονειρεύεται να γίνει ναυτικός, αεροπόρος, πυροβολητής, ειδικευμένος εργάτης σε κάποιον κλάδο της βιομηχανίας, οικοδόμος, χύτης, εφαρμοστής, τορναδόρος κ.λπ., γεωπόνος, ζωοτρόφος, αγροβιολόγος, κ.λπ., σιδηροδρομικός, μηχανοδηγός, λογιστής κ.λπ.; Ομως, σ” όλα αυτά τα επαγγέλματα χρειάζεται να ξέρει κανείς καλά Μαθηματικά. Συνεπώς, αν θέλετε να κάνετε μια γεμάτη ζωή, γεμίζετε το κεφάλι σας με Μαθηματικά όποτε βρίσκετε την ευκαιρία. Θα σας βοηθήσει τρομερά αργότερα στη δουλειά σας.

Να ένα παράδειγμα: Ενας από τους καλύτερους οφθαλμίατρους της Μόσχας μού είπε κάποτε πως ένας οφθαλμίατρος που δεν ξέρει καλά Φυσική δεν είναι καλός οφθαλμίατρος. Δεν τον ρώτησα ποιο κλάδο της Φυσικής εννοούσε, αλλά προφανώς είχε την Οπτική υπόψη του. Λοιπόν, η Οπτική είναι ολότελα ζήτημα μαθηματικών τύπων».

Να γίνετε υγιείς Σοβιετικοί πολίτες

Ως τρίτο θέμα από τα μαθήματα του σχολείου ο Καλίνιν ξεχωρίζει τη Φυσική Αγωγή. Και εξηγεί γιατί:

«Πρωταρχικά γιατί θέλω να γίνετε υγιείς Σοβιετικοί πολίτες. Αν τα σχολεία μας βγάζουν ανθρώπους με σπασμένα νεύρα και χαλασμένα στομάχια που θα πρέπει να κάνουν κάθε χρόνο θεραπεία σε κάποιο αναρρωτήριο, τι καλό θα βγει απ” αυτό; Τέτοιοι άνθρωποι πολύ δύσκολα θα είναι ευτυχισμένοι. Τι ευτυχία μπορεί να υπάρχει χωρίς υγεία; Πρέπει να προετοιμαζόμαστε να γίνουμε γεροί, γεροί άντρες και γυναίκες.

Δεύτερο, ανάφερα τη σωματική αγωγή γιατί θέλω οι νέοι μας να γίνουν ευκίνητοι και σκληραγωγημένοι. Το ζήτημα δεν είναι να γεννιούνται όλοι οι άνθρωποι γεροί, ευκίνητοι και σκληραγωγημένοι. Υπάρχουν, βέβαια, άνθρωποι που γεννιούνται γεροί σαν βόδια, όπως λέμε. Αυτοί οι άνθρωποι παραμένουν υγιείς ακόμα κι όταν οι συνθήκες της ζωής γίνουν αβάσταχτες. Υπάρχει και μια παροιμία που λέει: Γερός σαν βόδι. Ομως, τέτοιοι άνθρωποι είναι λίγοι. Ο μέσος άνθρωπος αναπτύσσεται και φτιάχνεται στην υγεία στην πορεία της ζωής του. Αυτό ισχύει πιο πολύ για την ευκινησία και τη σκληραγωγία. Και η μια και η άλλη μπορεί ν” αποκτηθούν (…)

Ακόμα χρειαζόσαστε τη Φυσική Αγωγή και στην πρακτική ζωή. Τι είδους λοιπόν ευτυχία μπορεί να νιώσει ένας άνθρωπος, που υποφέρει από έλκος του στομάχου! Αλλά αν ένας άνθρωπος είναι γερός και όλα τα όργανα του σώματός του λειτουργούν φυσιολογικά – δηλαδή όταν δεν υποφέρει από ανορεξία, αϋπνίες κ.λπ. – θα ξεπεράσει όλες τις αντιξοότητες της ζωής με μεγαλύτερη ευκολία. Ετσι, για να γίνετε γεροί, για να εξασφαλίσετε τη μεγαλύτερη ευτυχία στη ζωή, πρέπει να στρωθείτε στη δουλειά της Φυσικής Αγωγής (…)

Σύντροφοι, όταν σας μίλησα για τη ρώσικη γλώσσα, τα Μαθηματικά και τη Φυσική Αγωγή, δε θέλησα σε καμιά περίπτωση να μειώσω τη σημασία των άλλων μαθημάτων του προγράμματος. Συνεπώς, αυτό δε σημαίνει πως πρέπει να παραμελήσετε όλα τ” άλλα μαθήματα. Καταπιάστηκα με αυτά τα τρία μαθήματα μονάχα γιατί τα θεωρώ το θεμέλιο που θα σας καταστήσει ικανούς να μάθετε όλα τα άλλα και να ζήσετε μια ζωή γεμάτη. Είμαι βέβαιος πως αν παίρνετε πολύ καλούς βαθμούς σ” αυτά τα τρία βασικά μαθήματα, η επιτυχία είναι εξασφαλισμένη και σ” όλα τ” άλλα μαθήματα του προγράμματος, μια που όλα αυτά συνδέονται στενά μεταξύ τους».

Category: ΑΣΕ